• whārangi_pānui

Kua Tāutahia e te Tāone he Rau Paepae Hou mō Waho, ā, kua Whakapai ake ngā Whare Whakangahau i te Whakangā

Kua Tāutahia e te Tāone he Rau Paepae Hou mō Waho, ā, kua Whakapai ake ngā Whare Whakangahau i te Whakangā

Nō nā tata nei, i whakarewahia e tō tātou tāone tētahi kaupapa whakapai ake mō ngā wāhi tūmatanui. Kua tāutahia te tuatahi o ngā paepae hou 100 o waho, ā, kua whakamahia puta noa i ngā papa nui, ngā wāhi matomato o te tiriti, ngā taunga pahi, me ngā rohe arumoni. Ehara i te mea ko ēnei paepae o waho anake e whakauru ana i ngā āhuatanga ahurea o te rohe ki roto i ō rātou hoahoa, engari e whakataurite ana hoki i te whai huatanga me te whakamarie i roto i te kōwhiringa rauemi me te whirihoranga mahi. Kua noho hei āhuatanga hou i roto i ngā tiriti me ngā takiwa, e whakakotahi ana i te whai huatanga me te ataahua, ā, nā reira ka whakarei ake i te koa o ngā kainoho ki ngā mahi o waho.

Ko ngā paepae o waho hou kua tāpirihia he wāhanga matua o te kaupapa 'Ngā Kaupapa Oranga Iwi Iti' a tō tātou tāone. E ai ki tētahi māngai mai i te Tari Whare me te Whakawhanaketanga Tāone-Rural o te Kaunihera, tata ki te kotahi mano ngā whakaaro i kohia e ngā kaimahi mō ngā wāhi okiokinga o waho mā te rangahau mara me ngā pātai a te iwi. Nā tēnei whakaurunga i ārahi te whakatau ki te tāuta i ētahi atu paepae ki ngā wāhi e nui ana te haere o te tangata me ngā whakaritenga okiokinga nui. 'I mua, he maha ngā kainoho i kōrero mō ngā uauatanga ki te kimi i ngā wāhi okiokinga tika i a rātou e toro ana ki ngā papa, e tatari ana rānei mō ngā pahi, me ngā kaumātua me ngā mātua me ā rātou tamariki e whakaatu ana i ngā hiahia nui mō ngā paepae o waho,' te kī a te āpiha. Ko te whakatakotoranga o nāianei e āta whakaaro ana ki ngā whakaritenga whakamahinga puta noa i ngā horopaki rerekē. Hei tauira, he huinga paepae o waho e tū ana i ia 300 mita i te taha o ngā ara o te papa, ko ngā taunga pahi he paepae kua whakauruhia ki ngā ārai rā, kia taea ai e ngā tāngata te 'noho i ngā wā katoa e hiahia ana rātou.'

Mai i te tirohanga hoahoa, kei roto i ēnei paepae o waho te whakaaro 'e aro ana ki te tangata' puta noa. Mō ngā rauemi, ka whakakotahi te hanganga matua i te rakau kua pēhia ki te maitai kore waikura – ka whakapūmauhia te rakau ki te waro motuhake hei ātete i te ua me te rā, hei ārai i te pakaru me te piko; he paninga ārai-waikura kei ngā anga maitai kore waikura, hei ātete i te waikura ahakoa i roto i ngā āhuatanga haukū hei whakaroa i te roa o te oranga o ngā paepae. Kei roto i ētahi paepae ētahi āhuatanga whakaaro nui: ko ngā mea kei roto i ngā papa he reera ringaringa i ngā taha e rua hei āwhina i ngā kaumātua ki te piki; ko ngā mea e tata ana ki ngā rohe arumoni he putanga utu i raro i ngā nohoanga mō te whakakī waea pūkoro watea; ā, ko ētahi kua honoa ki ngā tipu iti i roto i ngā kohua hei whakarei ake i te whakamarie o te taiao okiokinga.

'I taku kawe i taku mokopuna ki tēnei pāka, me noho mātou ki runga i ngā kōhatu ina ngenge. Nā ēnei paepae, kua māmā ake te okioki!' te kī a Whaea Wang, he tangata whenua e tata ana ki te Pāka o East City, i a ia e noho ana i runga i tētahi paepae hou, e whakamarie ana i tana mokopuna me te whakapuaki i ana whakamoemiti ki tētahi kairīpoata. I ngā taunga pahi, i whakanuia hoki e Mr Li ngā paepae o waho: 'I mua he tino wera te tatari mō ngā pahi i te raumati. Nā, nā ngā taupee marumaru me ngā paepae o waho, kāore mātou e hiahia ki te tū ki raro i te rā. He tino whakaaro nui.'

Haunga te whakatutuki i ngā hiahia okiokinga taketake, kua noho ēnei paepae o waho hei 'kaikawe iti' mō te hora i te ahurea o te tāone. Kei ngā paepae e tata ana ki ngā rohe ahurea tawhito ngā whakairo o ngā tohu ā-iwi me ngā whiti rotarota tawhito, ko ngā mea kei roto i ngā rohe hangarau e whakamahi ana i ngā hoahoa āhuahanga iti me ngā whakapaipai kikorangi hei whakaoho i te ataahua hangarau. 'Ehara i te mea ko ēnei paepae anake hei taputapu okiokinga, engari hei huānga e hono ana ki te taiao, e taea ai e ngā tāngata te mimiti i te āhua ahurea o te tāone i a rātou e okioki ana,' te whakamārama a tētahi mema o te tīma hoahoa.

E ai ki ngā pūrongo ka haere tonu te tāone ki te whakapai ake i te whakatakotoranga me te mahi o ēnei paepae i runga i ngā urupare a te marea. Kei roto i ngā mahere ko te tāuta i ētahi atu huinga 200 i mua i te mutunga o te tau me te whakahou i ngā wāhanga tawhito. Ka akiaki hoki ngā mana whakahaere e tika ana i ngā kainoho kia tiaki i ēnei paepae, me te tiaki tahi i ngā whare tūmatanui kia taea ai e rātou te mahi tonu ki ngā tāngata whenua me te whai wāhi ki te waihanga i ngā wāhi tūmatanui mahana ake o te tāone.


Wā tuku: 29 o Ākuhata-2025